रेशन कार्डातून नाव कमी होणार 2026 मध्ये; नवीन नियमानुसार Ration Card e-KYC Mandatory in Maharashtra शिधापत्रिका (रेशन कार्ड) ही भारतातील गरीब आणि गरजू कुटुंबांसाठी अन्न सुरक्षा प्रदान करणारी महत्त्वाची योजना आहे. National Food Security Act (NFSA) अंतर्गत महाराष्ट्रात लाखो कुटुंबांना मोफत किंवा अनुदानित धान्य मिळते. मात्र, 2026 मध्ये नवीन नियमांमुळे मोठा बदल होणार आहे. जर तुम्ही Ration Card e-KYC पूर्ण केले नाही तर तुमचे नाव रेशन कार्डातून काढले जाऊ शकते आणि धान्य वितरण बंद होऊ शकते.
सरकारने पारदर्शकता वाढवण्यासाठी आणि फसवणूक रोखण्यासाठी Aadhaar-based e-KYC अनिवार्य केले आहे. हे नियम 1 जानेवारी 2026 पासून कठोरपणे लागू होणार आहेत. या लेखात आम्ही या नवीन नियमांची सविस्तर माहिती, प्रक्रिया, आवश्यक कागदपत्रे आणि महत्त्वाच्या लिंक्ससह सांगतो.
नवीन नियम काय आहेत? 2026 मध्ये काय बदल होणार?
2026 पासून ration card holders साठी e-KYC mandatory होत आहे. सर्व कुटुंबातील सदस्यांचे Aadhaar रेशन कार्डशी लिंक करणे आणि biometric किंवा face authentication द्वारे e-KYC पूर्ण करणे आवश्यक आहे.
जर e-KYC पूर्ण झाले नाही तर रेशन कार्ड निष्क्रिय होऊ शकते किंवा सदस्यांचे नाव काढले जाईल.
हे नियम NFSA अंतर्गत Priority Household (PHH) आणि Antyodaya Anna Yojana (AAY) लाभार्थ्यांसाठी लागू आहेत.
उद्देश: फसवणूक रोखणे, दुहेरी लाभ घेणारे काढून टाकणे आणि फक्त पात्र व्यक्तींना लाभ मिळेल याची खात्री करणे.
महाराष्ट्र सरकार आणि केंद्र सरकारच्या निर्देशानुसार, e-KYC पूर्ण न केल्यास 1 जानेवारी 2026 नंतर धान्य मिळणे बंद होऊ शकते. अनेक जिल्ह्यांमध्ये आधीच वारंवार स्मरणपत्रे देण्यात आली आहेत, आणि काही ठिकाणी डिसेंबर 2025 पर्यंत मुदतवाढ मिळाली आहे.
Ration Card e-KYC म्हणजे काय आणि ते का अनिवार्य?
e-KYC म्हणजे इलेक्ट्रॉनिक नो युअर कस्टमर. हे Aadhaar कार्डच्या माध्यमातून ओळख सिद्ध करणे आहे. यात OTP, biometric fingerprint किंवा facial recognition वापरले जाते.
महत्त्वाचे फायदे:
फसवणूक रोखली जाते.
लाभ फक्त पात्र कुटुंबांना मिळतात.
One Nation One Ration Card योजना अधिक प्रभावी होते.
घरबसल्या e-KYC करता येते.
सरकारच्या मते, हे प्रक्रिया पूर्ण करणाऱ्यांना कोणताही त्रास होणार नाही, उलट प्रक्रिया सोपी आणि जलद होईल.
महाराष्ट्रात e-KYC कसे करावे? स्टेप बाय स्टेप प्रक्रिया
महाराष्ट्रात e-KYC दोन प्रकारे करता येते:
ऑनलाइन/मोबाइल अॅपद्वारे (घरबसल्या):
रेशन कार्ड ATM सारखे बनवा, PVC रेशन कार्ड बनवण्याची पहा प्रोसेस PVC Ration Card Process
Mera e-KYC अॅप डाउनलोड करा (Google Play Store वर उपलब्ध).
राज्य म्हणून Maharashtra निवडा.
Aadhaar number टाका, मोबाइलवर OTP येईल.
Face authentication किंवा biometric करा.
सर्व कुटुंब सदस्यांसाठी स्वतंत्रपणे करा.
फेअर प्राईस शॉप (रेशन दुकान) किंवा CSC केंद्रावर:
जवळच्या रेशन दुकानदाराकडे जा.
Aadhaar card आणि मोबाइल घेऊन जा.
e-PoS मशीनवर biometric स्कॅन करा.
यशस्वी झाल्यास “E-KYC Status – Y” दिसेल.
महत्त्वाचे: Aadhaar चे मोबाइल नंबर लिंक असणे आवश्यक आहे. नाही तर प्रथम UIDAI वर जाऊन लिंक करा.
e-KYC साठी आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)
आधार कार्ड (सर्व सदस्यांचे)
रेशन कार्डाची प्रत
मोबाइल नंबर (आधारशी लिंक)
जर biometric समस्या असेल तर face RD service अॅप वापरा
कोणतेही अतिरिक्त शुल्क नाही. प्रक्रिया पूर्णपणे मोफत आहे.
जर e-KYC केले नाही तर काय होईल?
रेशन कार्डातून नाव कमी होऊ शकते.
मोफत/अनुदानित धान्य (तांदूळ, गहू, साखर, कडधान्ये) मिळणे बंद.
One Nation One Ration Card सुविधा उपलब्ध होणार नाही.
पात्र व्यक्तींना लाभ मिळण्यास अडचण.
अनेक बातम्यांनुसार, महाराष्ट्रात अद्याप काही टक्के लाभार्थी बाकी आहेत, त्यामुळे त्वरित कारवाई करा.
महत्त्वाच्या अधिकृत लिंक्स (Important Links)
महाराष्ट्र अन्न विभाग अधिकृत वेबसाइट: https://mahafood.gov.in/
रेशन कार्ड e-KYC स्टेटस तपासा: https://rcms.mahafood.gov.in/
NFSA पोर्टल: https://nfsa.gov.in/state/mh
Mera Ration अॅप डाउनलोड: Google Play Store वर शोधा
तक्रार/हेल्पलाइन: 1967 (रेशन हेल्पलाइन) किंवा 14445 (ONORC)
या लिंक्सवरून तुम्ही तुमचे स्टेटस तपासू शकता आणि अपडेट घेऊ शकता.
या योजनेतून कोणाला फायदा होतो?
AAY (अंत्योदय अन्न योजना): 35 किलो धान्य मोफत.
PHH (प्रायोरिटी हाऊसहोल्ड): प्रति व्यक्ती 5 किलो अनुदानित.
सर्वसाधारण गरीब कुटुंबे ज्यांचे उत्पन्न कमी आहे.
e-KYC पूर्ण केल्याने तुमचे लाभ सुरक्षित राहतील.
Conclusion
रेशन कार्ड e-KYC ही आता अनिवार्य प्रक्रिया आहे जी 2026 मध्ये कठोरपणे लागू होईल. हे फक्त नियम नाही तर तुमच्या हक्काचे संरक्षण आहे. जर तुम्ही आजच e-KYC पूर्ण केले तर तुम्हाला अनावश्यक त्रास टळेल आणि तुमच्या कुटुंबाला नियमित धान्य मिळेल. फसवणूक रोखण्यासाठी आणि पात्रांना लाभ मिळवून देण्यासाठी हे पाऊल महत्त्वाचे आहे. त्वरित कारवाई करा आणि तुमचे रेशन कार्ड सुरक्षित ठेवा!
7 FAQ (वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न)
Ration Card e-KYC ची अंतिम तारीख काय आहे?
2026 मध्ये 1 जानेवारीपासून कठोर अंमलबजावणी होईल, त्यामुळे डिसेंबर 2025 पर्यंत पूर्ण करा.
e-KYC साठी किती शुल्क लागते?
पूर्णपणे मोफत आहे.
केवळ घरातील प्रमुख व्यक्तीचे e-KYC पुरेसे आहे का?
नाही, सर्व सदस्यांचे स्वतंत्रपणे करणे आवश्यक आहे.
जर Aadhaar मोबाइलशी लिंक नसेल तर काय करावे?
जवळच्या आधार केंद्रावर जाऊन लिंक करा.
नाव कमी झाले तर पुन्हा कसे जोडावे?
e-KYC पूर्ण करून स्थानिक रेशन कार्यालयात अर्ज करा.
ऑनलाइन e-KYC कसे करावे?
Mera e-KYC अॅप वापरा आणि facial authentication करा.
स्टेटस कसे तपासावे?
mahafood.gov.in वर जाऊन रेशन कार्ड नंबर टाकून तपासा.
या लेखातील माहिती अधिकृत स्रोतांवर आधारित आहे. अपडेटसाठी नियमित वेबसाइट तपासा. तुमच्या शिधापत्रिकेचे रक्षण करा!