पीक विमा हेक्टरी १८,९०० रुपये मिळण्यास सुरुवात; नवीन लाभार्थी यादी जाहीर झाली Crop Insurance 2026 भारतातील शेतकरी समुदायासाठी प्रधानमंत्री पिक विमा योजना (Pradhan Mantri Fasal Bima Yojana – PMFBY) ही एक महत्त्वाची आर्थिक सुरक्षा योजना आहे. ही योजना नैसर्गिक आपत्ती, कीडरोग आणि इतर कारणांमुळे पिकांचे नुकसान झाल्यास शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत प्रदान करते.
महाराष्ट्रात २०२६ मध्ये या योजनेअंतर्गत अनेक शेतकऱ्यांना भरपाई मिळण्यास सुरुवात झाली आहे. विशेषतः काही भागांमध्ये हेक्टरी १८,९०० रुपये इतकी रक्कम लाभार्थ्यांच्या खात्यात जमा होत आहे, आणि नवीन लाभार्थी यादी जाहीर झाली आहे. या लेखात आम्ही या योजनेच्या सर्व महत्त्वाच्या पैलूंची सविस्तर माहिती देत आहोत.
प्रधानमंत्री पिक विमा योजना म्हणजे काय?
प्रधानमंत्री पिक विमा योजना ही केंद्र सरकारची प्रमुख योजना आहे जी २०१६ मध्ये सुरू झाली. या योजनेचा मुख्य उद्देश शेतकऱ्यांना पिक नुकसानीपासून संरक्षण देणे आणि त्यांना कर्जबाजारी होण्यापासून वाचवणे हा आहे. महाराष्ट्र सरकार या योजनेला पूर्णपणे समर्थन देते आणि राज्यातील शेतकऱ्यांसाठी सुधारित नियम लागू करते.
या योजनेत शेतकरी कमी प्रीमियम भरून मोठ्या प्रमाणात विमा कव्हर मिळवू शकतात. केंद्र आणि राज्य सरकार प्रीमियमचा मोठा भाग अनुदान म्हणून देतात. २०२५-२६ साठी योजना सुधारित स्वरूपात राबवली जात आहे, ज्यात क्रॉप कॅलेंडर आणि इतर बदल समाविष्ट आहेत.
२०२६ मध्ये पीक विमा हेक्टरी १८,९०० रुपये मिळण्यास सुरुवात का?
महाराष्ट्रात खरीप आणि रब्बी हंगामातील विविध जिल्ह्यांमध्ये अतिवृष्टी, दुष्काळ किंवा इतर नैसर्गिक कारणांमुळे पिकांचे नुकसान झाले. पीक कापणी प्रयोग (Crop Cutting Experiments) आणि तांत्रिक मूल्यमापनानंतर विमा कंपन्यांनी भरपाईची रक्कम निश्चित केली. काही भागांमध्ये हेक्टरी सरासरी १८,९०० रुपये इतकी भरपाई जाहीर झाली आहे आणि वाटप सुरू झाले आहे.
नवीन लाभार्थी यादी जाहीर झाल्यानंतर शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात थेट रक्कम जमा होत आहे. ही रक्कम पिकाच्या प्रकारानुसार, नुकसानीच्या प्रमाणानुसार आणि जिल्ह्यानुसार बदलू शकते. उदाहरणार्थ, काही जिल्ह्यांमध्ये हेक्टरी १७,००० ते ३२,००० रुपयांपर्यंत भरपाई मिळत आहे.
नवीन लाभार्थी यादी कशी तपासावी?
नवीन लाभार्थी यादी तपासण्यासाठी शेतकऱ्यांनी अधिकृत पद्धती अवलंबाव्यात:
अधिकृत PMFBY पोर्टलला भेट द्या: https://pmfby.gov.in/
Farmer Corner विभागात जा आणि Aadhaar किंवा मोबाइल नंबरने लॉगिन करा.
Beneficiary List किंवा Claim Status तपासा.
महाराष्ट्र कृषी विभागाच्या वेबसाइटवर: https://krishi.maharashtra.gov.in/ जिल्हानिहाय क्रॉप कॅलेंडर आणि अपडेट्स उपलब्ध आहेत.
स्थानिक बँक, ग्राम पंचायत किंवा कृषी अधिकारी यांच्याकडे संपर्क साधा.
यादीत नाव असल्यास रक्कम लवकरच खात्यात जमा होईल. क्लेम प्रक्रिया दोन महिन्यांत पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट आहे.
योजना कशी कार्य करते? मुख्य वैशिष्ट्ये
कव्हरेज: नैसर्गिक आपत्ती (दुष्काळ, पूर, गारपीट, चक्रीवादळ), कीड आणि रोग, कापणीनंतरचे नुकसान (१४ दिवसांत), रोपण रोखणे (prevented sowing) यांचा समावेश.
प्रीमियम: खरीप पिकांसाठी २%, रब्बी पिकांसाठी १.५%, व्यावसायिक/बागायती पिकांसाठी ५%. उर्वरित प्रीमियम केंद्र आणि राज्य सरकार देतात. महाराष्ट्रात पूर्वी १ रुपयात योजना होती, पण रब्बी २०२५-२६ साठी ती बंद झाली आहे.
सुम इन्शुअर्ड: पिकानुसार आणि जिल्ह्यानुसार निश्चित (उदा. भाताला उच्च कव्हर).
क्लेम प्रक्रिया: सॅटेलाइट, ड्रोन आणि क्रॉप कटिंग एक्सपेरिमेंटद्वारे नुकसान मूल्यमापन.
आवश्यक कागदपत्रे काय आहेत?
योजनेसाठी अर्ज करताना किंवा क्लेमसाठी ही कागदपत्रे आवश्यक असतात:
आधार कार्ड
बँक खाते पासबुक (DBT साठी)
जमिनीचे मालकी हक्काचे पुरावे (७/१२ उतारा, ८-अ)
पेरणी प्रमाणपत्र (Patwari किंवा ग्राम सेवकाकडून)
पीक विमा अर्ज फॉर्म
मोबाइल नंबर (OTP साठी)
अर्ज CSC केंद्र, बँक किंवा pmfby.gov.in वर ऑनलाइन करता येतो.
फायदे आणि महत्त्व
शेतकऱ्यांना आर्थिक स्थैर्य मिळते.
कर्जबाजारीपणा कमी होतो.
शेतीत गुंतवणूक वाढते.
२०२५-२६ साठी बजेट वाढवले गेले आहे, ज्यात वन्य प्राणी नुकसान, पाणथळ यांचा समावेश.
अर्ज कसा करावा?
pmfby.gov.in ला भेट द्या.
Farmer Corner > Apply for Crop Insurance.
Aadhaar आणि इतर तपशील भरा.
पिक, जमीन आणि प्रीमियम निवडा.
पेमेंट करा आणि सबमिट करा.
किंवा स्थानिक CSC किंवा बँकेत जा.
निष्कर्ष
प्रधानमंत्री पिक विमा योजना शेतकऱ्यांसाठी एक मजबूत आधार आहे. २०२६ मध्ये हेक्टरी १८,९०० रुपये मिळण्यास सुरुवात आणि नवीन लाभार्थी यादी जाहीर होणे हे शेतकऱ्यांसाठी दिलासादायक आहे. शेतकऱ्यांनी वेळेत अर्ज करावा, यादी तपासावी आणि आवश्यक कागदपत्रे सज्ज ठेवावीत. अधिक माहितीसाठी अधिकृत वेबसाइट्सला भेट द्या आणि कृषी अधिकाऱ्यांचा सल्ला घ्या. ही योजना शेतकऱ्यांच्या प्रगतीसाठी महत्त्वाची आहे, त्यामुळे त्याचा पुरेपूर फायदा घ्या.
FAQ – वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
पीक विमा हेक्टरी १८,९०० रुपये कोणत्या जिल्ह्यात मिळत आहेत?
ही रक्कम नुकसानीच्या मूल्यमापनानुसार बदलते. विशिष्ट जिल्ह्यांसाठी कृषी विभाग किंवा pmfby.gov.in वर तपासा.
नवीन लाभार्थी यादी कुठे उपलब्ध आहे?
pmfby.gov.in वर Farmer Corner मध्ये किंवा महाराष्ट्र कृषी विभागाच्या साइटवर जिल्हानिहाय यादी उपलब्ध होते.
पीक विमा अर्ज करण्याची अंतिम तारीख काय आहे?
रब्बी २०२५-२६ साठी तारीख राज्यानुसार बदलते, सामान्यतः डिसेंबरपर्यंत. अपडेट्ससाठी अधिकृत साइट तपासा.
प्रधानमंत्री पिक विमा योजनेत प्रीमियम किती आहे?
खरीपसाठी २%, रब्बीसाठी १.५%, बागायतीसाठी ५%. उर्वरित सरकार अनुदान देते.
क्लेम किती दिवसांत मिळते?
कापणीनंतर दोन महिन्यांत क्लेम प्रक्रिया पूर्ण होणे अपेक्षित आहे.
आवश्यक कागदपत्रे काय आहेत?
आधार, ७/१२, बँक पासबुक, पेरणी प्रमाणपत्र इत्यादी.
योजना ऑनलाइन अर्ज कसा करावा?
pmfby.gov.in वर जा, Farmer Corner निवडा, तपशील भरा आणि सबमिट करा.
( माहिती अधिकृत स्रोतांवर आधारित आहे जसे pmfby.gov.in आणि महाराष्ट्र कृषी विभाग. नेहमी नवीनतम अपडेट्स तपासा.)