ration card today update: रेशनकार्ड धारकांसाठी महत्त्वाचा बदल: मार्चपासून तांदळाऐवजी गव्हासोबत मका मिळणार भारतातील रेशनकार्ड ही लाखो कुटुंबांसाठी अन्न सुरक्षेचा आधार आहे. महाराष्ट्र राज्य शासनाने अंत्योदय अन्न योजना आणि प्राधान्य कुटुंब योजना अंतर्गत रेशन वितरणात एक महत्त्वपूर्ण बदल जाहीर केला आहे.
मार्च २०२६ पासून रेशनकार्ड धारकांना तांदळाऐवजी गव्हासोबत मका दिला जाणार आहे. हा बदल सुरुवातीला पुढील तीन महिन्यांसाठी लागू होणार असून, यामुळे लाभार्थ्यांच्या आहारात विविधता येईल आणि पोषण सुधारेल. राज्यातील लाखो गरीब आणि प्राधान्य कुटुंबांना याचा थेट फायदा होईल.
या लेखात आम्ही या योजनेची संपूर्ण माहिती, लाभ, वितरण प्रमाण, आवश्यक कागदपत्रे आणि इतर महत्त्वाच्या बाबींचा तपशीलवार आढावा घेऊ. हा बदल National Food Security Act (NFSA) अंतर्गत येणाऱ्या तरतुदींशी जोडलेला असून, राज्य शासनाच्या निर्णयानुसार अंमलबजावणी होत आहे.
अंत्योदय आणि प्राधान्य कुटुंब योजना म्हणजे काय?
महाराष्ट्रात अंत्योदय अन्न योजना (Antyodaya Anna Yojana – AAY) आणि प्राधान्य कुटुंब योजना (Priority Household – PHH) या दोन प्रमुख योजनांद्वारे गरीब कुटुंबांना स्वस्त धान्य पुरवले जाते. या योजना NFSA 2013 अंतर्गत चालवल्या जातात.
अंत्योदय अन्न योजना: ही योजना “सर्वात गरीब” कुटुंबांसाठी आहे. यात शिधापत्रिकाधारक कुटुंबांना दरमहा निश्चित प्रमाणात धान्य मिळते.
प्राधान्य कुटुंब योजना: ही योजना BPL आणि इतर पात्र कुटुंबांसाठी आहे. येथे प्रति व्यक्ती धान्य वाटप केले जाते.
या योजनांद्वारे राज्यातील कोट्यवधी लोक अन्न सुरक्षेचा लाभ घेतात. महाराष्ट्र अन्न, नागरी पुरवठा आणि ग्राहक संरक्षण विभाग या योजनांची अंमलबजावणी करते.
मार्च २०२६ पासून येणारा बदल काय आहे?
राज्य शासनाने गव्हाच्या उपलब्धतेत बदल आणि पोषणाच्या दृष्टिकोनातून हा निर्णय घेतला आहे. मार्च महिन्यापासून तांदळाऐवजी गव्हासोबत मका वितरित केला जाईल. हा प्रयोग सुरुवातीला तीन महिने (मार्च, एप्रिल, मे) चालण्याची शक्यता आहे.
हा बदल लाभार्थ्यांना पोषक आहार देण्यासाठी उपयुक्त ठरेल. मका हा पौष्टिक धान्य आहे, ज्यात फायबर, जीवनसत्त्वे आणि खनिजे भरपूर असतात. यामुळे आहारात विविधता येईल आणि पोषण कमतरता कमी होईल.
कोणाला किती मका आणि गहू मिळणार?
या बदलानुसार वितरण प्रमाण खालीलप्रमाणे आहे:
अंत्योदय अन्न योजना (AAY) अंतर्गत कुटुंबांना:
दरमहा १० किलो मका
११ किलो गहू
प्राधान्य कुटुंब योजना (PHH) अंतर्गत लाभार्थ्यांना:
प्रत्येकी २ किलो गहू
१ किलो मका (प्रति सदस्य)
हे प्रमाण राज्य शासनाच्या निर्णयानुसार निश्चित केले आहे. यापूर्वी तांदूळ आणि गहू यांचे प्रमाण वेगळे होते, परंतु आता मकाचा समावेश होऊन एकूण धान्य पुरवठा कायम राहील.
या योजनेचे प्रमुख फायदे
पोषण सुधारणा: मका हा पौष्टिक धान्य असल्याने कुटुंबांना अधिक संतुलित आहार मिळेल.
अन्न सुरक्षेची हमी: गरीब कुटुंबांना मोफत किंवा अत्यंत स्वस्त दरात धान्य उपलब्ध होईल.
आर्थिक मदत: धान्याच्या किंमती कमी असल्याने कुटुंबांचा खर्च वाचेल.
विविधता: तांदूळ-गव्हाबरोबरच मकाचा समावेश होऊन आहार अधिक वैविध्यपूर्ण होईल.
राज्यस्तरीय अंमलबजावणी: महाराष्ट्रातील सर्व Fair Price Shops द्वारे हे वितरण होईल.
रेशनकार्डसाठी आवश्यक कागदपत्रे
या योजनांचा लाभ घेण्यासाठी किंवा नवीन रेशनकार्डसाठी खालील कागदपत्रे आवश्यक आहेत:
आधार कार्ड (सर्व सदस्यांचे)
मतदार ओळखपत्र
रहिवासी पुरावा (रेशनकार्ड, वीज बिल, भाडे करार इ.)
उत्पन्न प्रमाणपत्र (ग्रामीण भागासाठी वार्षिक उत्पन्न ४४,००० रुपयांपेक्षा कमी, शहरी भागासाठी ५९,००० रुपयांपेक्षा कमी)
जातीचे प्रमाणपत्र (आवश्यक असल्यास)
पासपोर्ट आकाराचे फोटो
बँक खाते तपशील (DBT साठी)
नवीन रेशनकार्डसाठी महाराष्ट्र अन्न विभागाच्या अधिकृत वेबसाइटवर ऑनलाइन अर्ज करता येतो. अधिक माहितीसाठी महाराष्ट्र अन्न, नागरी पुरवठा विभाग भेट द्या.
रेशनकार्ड कसे तपासावे आणि अपडेट कसे करावे?
ऑनलाइन तपासणी: https://rcms.mahafood.gov.in/ वर जा आणि रेशनकार्ड क्रमांक टाकून तपासा.
नाव दुरुस्ती/नाव जोडणे: विभागाच्या पोर्टलवर अर्ज करा.
One Nation One Ration Card: प्रवासी कामगारांसाठी देशभरात रेशन घेता येईल.
या योजनेची अंमलबजावणी कशी होते?
राज्य शासन धान्याचे वाटप Fair Price Shops द्वारे करते. लाभार्थ्यांना आधार प्रमाणीकरणाद्वारे धान्य मिळते. पारदर्शकतेसाठी डिजिटल सिस्टम वापरले जाते.
या बदलाचे महत्त्व
हा बदल केवळ धान्य वितरणातील बदल नाही, तर पोषण आणि अन्न विविधतेची गरज पूर्ण करतो. मका हा स्थानिक पातळीवर उपलब्ध असल्याने पुरवठा साखळी मजबूत होईल. राज्य शासनाने हा निर्णय घेतल्याने लाखो कुटुंबांना फायदा होईल.
निष्कर्ष
मार्च २०२६ पासून अंत्योदय आणि प्राधान्य कुटुंब योजना अंतर्गत रेशनकार्ड धारकांना गव्हासोबत मका मिळणार आहे. हा बदल तीन महिन्यांसाठी असला तरी पोषणाच्या दृष्टिकोनातून महत्त्वपूर्ण आहे. लाभार्थ्यांनी आपले रेशनकार्ड अपडेट ठेवावे आणि अधिकृत स्रोतांकडून माहिती घ्यावी. अन्न सुरक्षेची हमी देणाऱ्या या योजनांमुळे भारतातील गरीब कुटुंबांना मजबूत आधार मिळतो. अधिक माहितीसाठी महाराष्ट्र अन्न विभागाच्या वेबसाइटला भेट द्या.
FAQ: वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
मार्च २०२६ पासून मका वितरण कधी सुरू होईल?
मार्च महिन्यापासून सुरू होईल आणि सुरुवातीला तीन महिने चालेल.
अंत्योदय योजनेत किती मका मिळेल?
दरमहा १० किलो मका आणि ११ किलो गहू.
प्राधान्य कुटुंब योजनेत प्रति सदस्य किती मका मिळेल?
१ किलो मका आणि २ किलो गहू.
हे बदल कायमस्वरूपी आहेत का?
सुरुवातीला तीन महिन्यांसाठी आहे; पुढील निर्णय राज्य शासन घेईल.
नवीन रेशनकार्डसाठी कोणते कागदपत्रे लागतील?
आधार, उत्पन्न प्रमाणपत्र, रहिवासी पुरावा आणि फोटो आवश्यक आहेत.
मका मिळाल्यास त्याचा वापर कसा करावा?
मका भाकरी, खिचडी, उपमा किंवा इतर पदार्थांत वापरता येईल; पौष्टिक असल्याने फायदेशीर.
रेशनकार्ड अपडेट कसे करावे?
https://mahafood.gov.in/ किंवा https://rcms.mahafood.gov.in/ वर ऑनलाइन अर्ज करा किंवा स्थानिक पुरवठा कार्यालयात संपर्क साधा.