मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना: संपूर्ण माहिती आणि e-KYC अपडेट महाराष्ट्र सरकारने महिलांच्या आर्थिक सक्षमीकरणासाठी एक क्रांतिकारी पाऊल उचलले आहे. मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना (Mukhyamantri Majhi Ladki Bahin Yojana) ही योजना राज्यातील आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल महिलांना दरमहा आर्थिक मदत पुरवते. या योजनेच्या माध्यमातून महिलांना स्वावलंबी बनवणे, त्यांचे आरोग्य आणि पोषण सुधारणे आणि कुटुंबातील त्यांची भूमिका मजबूत करणे हे मुख्य उद्दिष्ट आहे.
या योजनेअंतर्गत पात्र महिलांना दरमहा रुपये १,५०० थेट त्यांच्या बँक खात्यात DBT (Direct Benefit Transfer) द्वारे जमा केले जातात. वार्षिकदृष्ट्या हे रुपये १८,००० होते. योजना १ जुलै २०२४ पासून सुरू झाली आणि लाखो महिलांना याचा लाभ मिळत आहे.
योजना का सुरू केली गेली?
महाराष्ट्रातील अनेक कुटुंबांमध्ये महिलांना आर्थिक निर्णय घेण्याची संधी मर्यादित असते. या योजनेमुळे महिलांना स्वतंत्रपणे खर्च करण्याची क्षमता मिळते. त्यामुळे शिक्षण, आरोग्य, पोषण आणि दैनंदिन गरजा पूर्ण करणे सोपे होते. सरकारने २८ जून २०२४ रोजी या योजनेला मंजुरी दिली आणि महिला व बाल विकास विभागाकडून ती राबवली जाते.
पात्रता निकष: कोण लाभ घेऊ शकते?
योजना पात्र महिलांसाठी आहे. मुख्य निकष खालीलप्रमाणे आहेत:
अर्जदार महिला असणे आवश्यक.
महाराष्ट्र राज्याची रहिवासी असणे आवश्यक.
वय २१ ते ६५ वर्षांच्या दरम्यान असणे आवश्यक.
कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न रुपये २.५० लाख पेक्षा कमी असणे आवश्यक.
आधार लिंक असलेले बँक खाते असणे अनिवार्य.
विवाहीत, विधवा, घटस्फोटीत, परित्यक्ता, निराधार महिला किंवा कुटुंबातील केवळ एक अविवाहित महिला पात्र.
आउटसोर्स्ड कर्मचारी, कॉन्ट्रॅक्ट वर्कर्स आणि स्वयंसेवी कर्मचारी ज्यांचे उत्पन्न २.५० लाखांपर्यंत आहे, तेही पात्र.
अपात्रता: सरकारी नोकरी करणाऱ्या महिला, पेन्शनधारक (काही अपवाद वगळता), किंवा ज्यांचे कुटुंब उत्पन्न जास्त आहे, अशा महिलांना लाभ मिळत नाही.
आवश्यक कागदपत्रे: अर्जासाठी काय लागेल?
योजनेचा अर्ज करताना खालील कागदपत्रे आवश्यक असतात. ही कागदपत्रे ऑनलाइन अपलोड करावी लागतात:
अर्जदार महिलेचे फोटो.
आधार कार्ड (नाव आधारप्रमाणे असावे).
डोमिसाइल सर्टिफिकेट (महाराष्ट्र रहिवासी पुरावा). जर डोमिसाइल सर्टिफिकेट नसेल तर खालीलपैकी एक: १५ वर्षांपूर्वीचे रेशन कार्ड, वोटर आयडी, जन्म प्रमाणपत्र किंवा शाळा सोडल्याचे प्रमाणपत्र.
परदेशात जन्मलेल्या महिलांसाठी: पतीचे १५ वर्षांपूर्वीचे रेशन कार्ड, वोटर आयडी, जन्म प्रमाणपत्र, शाळा सोडल्याचे प्रमाणपत्र किंवा डोमिसाइल सर्टिफिकेट.
इनकम सर्टिफिकेट (जर व्हाइट रेशन कार्ड असेल किंवा रेशन कार्ड नसेल तर आवश्यक; यलो/ऑरेंज रेशन कार्ड असल्यास आवश्यक नाही).
बँक पासबुक किंवा खाते तपशील (आधार लिंक असलेले).
विवाह प्रमाणपत्र (नवविवाहित महिलांसाठी, जर रेशन कार्डमध्ये नाव नसेल तर).
अर्ज प्रक्रिया: ऑनलाइन कसे अर्ज करावे?
योजना मुख्यतः ऑनलाइन आहे. अधिकृत पोर्टलवर अर्ज करा:
अधिकृत वेबसाइटला भेट द्या: https://ladakibahin.maharashtra.gov.in/
‘अर्ज करा’ किंवा ‘नवीन अर्ज’ पर्याय निवडा.
आवश्यक माहिती भरा: नाव, आधार नंबर, मोबाइल नंबर, पत्ता इ.
कागदपत्रे स्कॅन करून अपलोड करा.
फॉर्म सबमिट करा आणि अॅक्नॉलेजमेंट घ्या.
अर्जाची स्थिती तपासण्यासाठी ‘Applications Made Earlier’ पर्याय वापरा.
ऑफलाइन अर्जासाठी जवळच्या महिला व बाल विकास कार्यालयात किंवा अंगणवाडी केंद्रात संपर्क साधा.
e-KYC: फक्त ‘या’ महिलांनाच करता येणार e-KYC!
लाडकी बहीण योजनेत पारदर्शकता आणण्यासाठी e-KYC अनिवार्य करण्यात आली आहे. मात्र, सध्या पोर्टलवर स्पष्ट संदेश आहे: “ही e-KYC ची संधी फक्त त्या लाभार्थ्यांना आहे ज्यांच्याकडून eKYC करताना चुकीचे पर्याय निवडण्यात आले होते.”
म्हणजे, नव्याने e-KYC करता येणार नाही. फक्त ज्या महिलांनी आधी e-KYC केली पण चुकीचा पर्याय (उदा. सरकारी नोकरीचा गैरसमजामुळे) निवडला आणि त्यामुळे लाभ रखडला, त्यांनाच दुरुस्तीची संधी आहे.
सरकारने ही मुदत ३१ मार्च २०२६ पर्यंत वाढवली आहे. चुकीमुळे अनेक महिलांचे हप्ते रखडले होते. दुरुस्ती केल्यानंतर रखडलेले हप्ते (उदा. ४ महिन्यांचे सु
मारे रुपये ६,०००) एकत्रित मिळू शकतात.e-KYC कसे करावे?
https://ladakibahin.maharashtra.gov.in/ वर जा.
लॉगिन करा (आधार/मोबाइलने).
चुकीचे पर्याय दुरुस्त करा.
आधार आधारित OTP द्वारे वेरिफाय करा.
महत्वाची सूचना: कोणीही अनावश्यक e-KYC करू नका. पोर्टलवर स्पष्ट संदेश आहे की ही सुविधा फक्त चुकीच्या e-KYC साठी आहे. चुकीची e-KYC केल्यास लाभ रखडू शकतो.
योजनेचे फायदे: महिलांना काय मिळते?
आर्थिक स्वातंत्र्य: दरमहा रुपये १,५०० थेट खात्यात.
आरोग्य आणि पोषण सुधार: महिलांना स्वतःच्या गरजा पूर्ण करण्याची क्षमता.
कुटुंबातील निर्णय घेण्याची शक्ती वाढ.
पारदर्शक DBT प्रक्रिया: मध्यस्थ नसतात.
लाखो महिलांना लाभ: १ कोटींहून अधिक अर्ज मंजूर.
अपडेट्स आणि महत्वाच्या लिंक्स
अधिकृत वेबसाइट: https://ladakibahin.maharashtra.gov.in/
योजना माहिती: https://ladakibahin.maharashtra.gov.in/scheme_information
हेल्पलाइन: १८१ किंवा १८००-१२०-८०४० (टोल फ्री)
ईमेल: support@ladkibahin.maharashtra.gov.in
महिला व बाल विकास विभाग: https://wcd.maharashtra.gov.in/
निष्कर्ष
मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना ही महिलांच्या सक्षमीकरणाची एक मजबूत पायरी आहे. पात्र महिलांनी योग्य माहिती भरून आणि e-KYC पूर्ण करून लाभ घ्यावा. चुकीच्या e-KYC मुळे लाभ गमावू नका. फक्त चुकीच्या केसेसमध्ये दुरुस्ती करा. अधिक माहितीसाठी अधिकृत पोर्टलला भेट द्या आणि हेल्पलाइनवर संपर्क साधा. ही योजना महिलांना आर्थिकदृष्ट्या मजबूत बनवेल आणि समाजात त्यांची स्थिती उंचावेल.
FAQ: सामान्य प्रश्न
लाडकी बहीण योजनेसाठी पात्र वय काय आहे?
२१ ते ६५ वर्षे.
दरमहा किती रक्कम मिळते?
रुपये १,५०० थेट बँक खात्यात.
e-KYC कोण करू शकते?
फक्त ज्या महिलांनी आधी e-KYC करताना चुकीचे पर्याय निवडले, त्यांनाच दुरुस्तीची संधी आहे. मुदत ३१ मार्च २०२६ पर्यंत.
आवश्यक कागदपत्रांमध्ये इनकम सर्टिफिकेट आवश्यक आहे का?
यलो/ऑरेंज रेशन कार्ड असल्यास नाही; व्हाइट रेशन कार्ड किंवा रेशन कार्ड नसल्यास आवश्यक.
अर्ज कुठे करावा?
अधिकृत पोर्टल https://ladakibahin.maharashtra.gov.in/ वर ऑनलाइन.
रखडलेले हप्ते कसे मिळतील?
e-KYC दुरुस्त केल्यानंतर एकत्रित (उदा. ४ महिन्यांचे रुपये ६,०००) जमा होऊ शकतात.
हेल्पलाइन नंबर काय आहे?
१८१ किंवा १८००-१२०-८०४०. ईमेल: support@ladkibahin.maharashtra.gov.in.