ST Bus NCMS Smart Card New Yojana |: महाराष्ट्र एसटी महामंडळाने पारदर्शकता आणि सुलभ प्रवासासाठी ‘नॅशनल कॉमन मोबिलिटी कार्ड’ (NCMC) अनिवार्य करण्याचा निर्णय घेतला आहे. हे कार्ड डिजिटल प्रवासाला प्रोत्साहन देणारे असून विविध सवलतींचा लाभ घेण्यासाठी आता हे कार्ड असणे आवश्यक आहे.
एसटी प्रवासाचा नवा ‘डिजिटल’ अवतार: NCMC स्मार्ट कार्ड काय आहे?
महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळ (MSRTC) ने राज्यातील एसटी बस प्रवासाला पूर्णपणे डिजिटल आणि कॅशलेस करण्यासाठी एक क्रांतिकारी पाऊल उचलले आहे. नॅशनल कॉमन मोबिलिटी कार्ड (NCMC) हे एक संपर्करहित स्मार्ट कार्ड आहे, जे ‘वन नेशन वन कार्ड’ या केंद्र सरकारच्या संकल्पनेतून प्रेरित आहे. हे कार्ड RuPay आधारित असून, बस, मेट्रो, टोल आणि पार्किंगसारख्या विविध सेवांसाठी वापरता येते. महाराष्ट्र एसटी महामंडळाने फेब्रुवारी २०२६ मध्ये या कार्डला सवलतधारक प्रवाशांसाठी अनिवार्य घोषित केले आहे.
परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक यांनी ही घोषणा करताना सांगितले की, हे कार्ड रोख व्यवहार कमी करेल, सवलतींची अचूक नोंद ठेवेल आणि सरकारी अनुदान योग्य व्यक्तींपर्यंत पोहोचेल याची खात्री करेल. यापूर्वी कागदपत्रांवर आधारित सवलतींमध्ये बनावट ओळखपत्रांचा गैरवापर होत असे, आता डिजिटल प्रणालीमुळे हे थांबेल.
NCMC स्मार्ट कार्डचे प्रमुख फायदे
NCMC कार्डमुळे एसटी प्रवास अधिक सोपा आणि सुरक्षित होईल. याचे काही मुख्य फायदे खालीलप्रमाणे आहेत:
कॅशलेस प्रवास: कार्ड टॅप करून तिकीट काढता येईल, सुट्टे पैसे ठेवण्याची गरज नाही.
पारदर्शक सवलती: सवलतींची रक्कम डिजिटल रेकॉर्डमध्ये नोंदवली जाईल, ज्यामुळे गैरप्रकार रोखले जातील.
एकाच कार्डवर अनेक सेवा: महाराष्ट्र एसटी व्यतिरिक्त इतर राज्यांच्या बस, मेट्रो आणि टोलसाठीही वापरता येईल.
ऑफलाइन व्यवहार: कमी रकमेच्या व्यवहारांसाठी इंटरनेटची गरज नाही.
सुरक्षा आणि वेग: NFC तंत्रज्ञानामुळे व्यवहार जलद आणि सुरक्षित होतात.
हे कार्ड विद्यार्थी, ज्येष्ठ नागरिक, महिला, दिव्यांग, स्वातंत्र्यसैनिक आणि अधिस्वीकृती पत्रकारांसारख्या सुमारे ३५ प्रवासी गटांसाठी विशेषतः उपयुक्त ठरेल.
कोणत्या प्रवाशांना NCMC कार्ड अनिवार्य आहे?
महाराष्ट्र एसटी महामंडळाने सवलतधारक प्रवाशांसाठी NCMC कार्ड अनिवार्य केले आहे. यामध्ये खालील गटांचा समावेश आहे:
शालेय आणि तांत्रिक विद्यार्थी (सरल क्रमांकाशी लिंक).
ज्येष्ठ नागरिक (अमृत ज्येष्ठ नागरिक योजना).
महिला (महिला सम्मान योजना).
दिव्यांग (UDID क्रमांकाशी लिंक).
स्वातंत्र्यसैनिक आणि त्यांचे साथीदार.
अधिस्वीकृती पत्रकार.
राज्य पुरस्कार प्राप्ती आणि इतर सामाजिक गट.
या प्रवाशांना सवलत मिळवण्यासाठी NCMC कार्ड आवश्यक आहे. अन्य प्रवाशांसाठी हे वैकल्पिक असले तरी भविष्यात पूर्ण डिजिटल होण्याची शक्यता आहे.
NCMC कार्ड कसे मिळवायचे? अर्ज प्रक्रिया आणि आवश्यक कागदपत्रे
NCMC कार्ड मिळवणे सोपे आहे. राज्यातील सर्व एसटी आगार आणि डेपोमध्ये नोंदणी मोहीम सुरू होत आहे. ३,००० हून अधिक अधिकृत एजंट्स नेमले आहेत, जे ग्रामीण भागातील प्रवाशांना मदत करतील.
प्रक्रिया:
जवळच्या एसटी डेपो किंवा अधिकृत एजंटकडे जा.
आवश्यक कागदपत्रे सादर करा.
कार्ड जारी होईल आणि ते तुमच्या ओळखीशी लिंक केले जाईल.
कार्डमध्ये रिचार्ज करून वापर सुरू करा.
कार्डची किंमत: १९९ रुपये (जीएसटीसह). जुने स्मार्ट कार्ड जमा केल्यास १४९ रुपयांत मिळेल.
आवश्यक कागदपत्रे (प्रकारानुसार):
विद्यार्थी: सरल आयडी, शाळा/कॉलेज ओळखपत्र, आधार कार्ड.
ज्येष्ठ नागरिक आणि महिला: आधार कार्ड (लिंक केलेले).
दिव्यांग: UDID कार्ड.
स्वातंत्र्यसैनिक: संबंधित प्रमाणपत्र.
पत्रकार: अधिस्वीकृती पत्र.
NCMC कार्ड रिचार्ज आणि वापर कसा करावा?
कार्डमध्ये किमान १०० रुपये बॅलन्स ठेवावा लागेल. रिचार्ज ५० रुपयांच्या पटीत करता येईल.
रिचार्ज सुविधा:
ETIM मशीन (बसमध्ये किंवा डेपोमध्ये).
अधिकृत वेबसाइट (MSRTC अधिकृत साइट).
मोबाइल अॅप.
अधिकृत एजंट्स.
कार्ड टॅप करून तिकीट काढा आणि प्रवास सुरू करा. हे सिस्टम पारदर्शकता वाढवेल आणि प्रवास अधिक सुलभ करेल.
NCMC स्मार्ट कार्ड आणणारे फायदे आणि आव्हाने
हे कार्ड एसटी प्रवासात क्रांती घडवेल. बनावट सवलती थांबतील, सरकारी अनुदानाची बचत होईल आणि प्रवासी अनुभव सुधारेल. मात्र, ग्रामीण भागात जागरूकता आणि नोंदणी प्रक्रिया वेगवान करणे आवश्यक आहे. महामंडळाने यासाठी मोठ्या प्रमाणात मोहीम राबवली आहे.
निष्कर्ष
महाराष्ट्र एसटी महामंडळाचा NCMC स्मार्ट कार्ड निर्णय हा डिजिटल इंडियाच्या दिशेने एक महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे. हे कार्ड केवळ सवलतींचा लाभ देत नाही तर पारदर्शक, सुरक्षित आणि सोयीस्कर प्रवास सुनिश्चित करते. सर्व सवलतधारक प्रवाशांनी लवकरात लवकर हे कार्ड घ्यावे आणि डिजिटल प्रवासाचा लाभ घ्यावा. अधिक माहितीसाठी MSRTC च्या अधिकृत वेबसाइटला भेट द्या.
FAQ: NCMC स्मार्ट कार्डबाबत वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
NCMC कार्ड कशासाठी अनिवार्य आहे?
विविध सामाजिक सवलती (विद्यार्थी, ज्येष्ठ, महिला, दिव्यांग इ.) मिळवण्यासाठी हे कार्ड अनिवार्य आहे.
NCMC कार्डची किंमत किती आहे?
१९९ रुपये (जीएसटीसह). जुने कार्ड जमा केल्यास १४९ रुपये.
कोणत्या कागदपत्रांची आवश्यकता आहे?
आधार कार्ड, सरल आयडी (विद्यार्थी), UDID (दिव्यांग), संबंधित प्रमाणपत्रे.
कार्ड कुठे रिचार्ज करता येईल?
ETIM मशीन, MSRTC वेबसाइट, मोबाइल अॅप आणि एजंट्सद्वारे.
NCMC कार्ड फक्त एसटीसाठी आहे का?
नाही, हे PAN इंडिया वापरता येईल – मेट्रो, टोल, पार्किंग इ.
नोंदणी कधी सुरू होईल?
राज्यातील सर्व डेपोमध्ये लवकरच मोहीम सुरू होईल.
NCMC कार्ड नसेल तर .सवलत मिळेल का?
नाही, सवलत मिळवण्यासाठी हे कार्ड अनिवार्य आहे.