CMEGP Loan Yojana Maharashtra 2026: मुख्यमंत्री रोजगार निर्मिती योजना (CMEGP) ही महाराष्ट्र शासनाची एक प्रमुख योजना आहे जी नवीन उद्योजकांना स्वयंरोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून देते. Chief Minister Employment Generation Programme (CMEGP)
अंतर्गत राज्यातील युवक-युवतींना नवीन व्यवसाय सुरू करण्यासाठी कर्ज आणि अनुदान मिळते. ही योजना २०१९ पासून राबवली जात आहे आणि ती उद्योग विभागाच्या अधिपत्याखाली कार्यान्वित होते. मुख्य उद्देश म्हणजे सूक्ष्म आणि लघु उद्योग स्थापन करून लाखो रोजगार संधी निर्माण करणे.
मुख्यमंत्री रोजगार निर्मिती योजना म्हणजे काय?
CMEGP Loan Yojana Maharashtra ही योजना नवीन व्यवसायासाठी लोन प्रदान करते. योजनेअंतर्गत उत्पादन (Manufacturing) आणि सेवा (Service) क्षेत्रातील नवीन प्रकल्पांना आर्थिक सहाय्य मिळते. शासन अनुदान (Subsidy) रूपात १५% ते ३५% पर्यंत मदत देते, ज्यामुळे उद्योजकांना कमी व्याजदराने कर्ज घेता येते. ही योजना पंतप्रधान रोजगार निर्मिती कार्यक्रमासारख्या केंद्र योजनांपेक्षा राज्यस्तरीय असून अधिक उदार निकष ठेवते.
योजना २०१९ मध्ये सुरू झाली असून, शासन निर्णय क्र. योजना-२०१९/प्र.क्र.१२१/उद्योग-७, दिनांक १ ऑगस्ट २०१९ नुसार लागू झाली. नंतर २०२२ मध्ये सुधारणा करण्यात आल्या. अधिकृत पोर्टलवरून अर्ज करता येतात.
या योजनेचे मुख्य उद्दिष्ट काय आहेत?
राज्यातील बेरोजगार युवक-युवतींना आत्मनिर्भर बनवणे.
नवीन सूक्ष्म आणि लघु उद्योग स्थापन करून १० लाखांपर्यंत रोजगार संधी निर्माण करणे.
ग्रामीण आणि शहरी भागात समान संधी उपलब्ध करणे.
नैसर्गिक संसाधनांचा वापर करून स्थानिक स्तरावर उद्योग वाढवणे.
पात्रता निकष (Eligibility Criteria)
CMEGP मध्ये अर्ज करण्यासाठी खालील निकष पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
वय: १८ ते ४५ वर्षे (SC/ST/महिला/माजी सैनिक/दिव्यांग यांना ५ वर्षांची सवलत, म्हणजे ५० पर्यंत).
निवास: महाराष्ट्राचा रहिवासी असणे आवश्यक (जन्म इतर राज्यात असल्यास अधिवास प्रमाणपत्र आवश्यक).
उत्पन्न मर्यादा: कोणतीही उत्पन्न मर्यादा नाही.
शैक्षणिक पात्रता: प्रकल्प खर्च १० लाखांपर्यंत कोणतीही विशेष आवश्यकता नाही; १० ते २५ लाखांसाठी किमान ७वी उत्तीर्ण; २५ लाखांपेक्षा जास्तसाठी १०वी उत्तीर्ण.
कुटुंब: एका कुटुंबातून (पती-पत्नी) फक्त एक व्यक्ती लाभ घेऊ शकते.
इतर: केंद्र किंवा राज्य सरकारच्या इतर स्वयंरोजगार योजनांचा (जसे PMEGP) लाभ घेतलेला नसावा. फक्त नवीन प्रकल्पांसाठी लागू.
कर्ज आणि अनुदानाची रचना (Loan and Subsidy Details)
योजनेअंतर्गत कर्जाची मर्यादा आणि अनुदान खालीलप्रमाणे आहे:
उत्पादन क्षेत्र: कमाल प्रकल्प खर्च ५० लाखांपर्यंत.
सेवा क्षेत्र: कमाल प्रकल्प खर्च २० लाखांपर्यंत (काही सुधारणांनुसार).
लाभार्थीचे स्वगुंतवणूक: ५% ते १०% (सामान्य वर्गासाठी १०%, विशेष वर्गासाठी ५%).
अनुदान (Subsidy): ग्रामीण भागात ३५% पर्यंत, शहरी भागात २५% पर्यंत (विशेष वर्गासाठी अधिक).
उर्वरित रक्कम: बँक कर्ज म्हणून उपलब्ध (टर्म लोन).
उदाहरणार्थ, ५० लाखांच्या प्रकल्पासाठी विशेष वर्गातील लाभार्थीला ३५% अनुदान (१७.५ लाख) मिळू शकते, स्वगुंतवणूक ५% (२.५ लाख), आणि बाकी बँक कर्ज.
आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)
अर्ज करताना खालील कागदपत्रे अपलोड करावी लागतात:
आधार कार्ड.
पासपोर्ट आकाराचा फोटो.
जन्म प्रमाणपत्र / शाळा सोडल्याचे प्रमाणपत्र / वय प्रमाणपत्र.
अधिवास प्रमाणपत्र (महाराष्ट्राचा रहिवासी असल्याचा पुरावा).
शैक्षणिक प्रमाणपत्र (आवश्यक असल्यास).
जातीचे प्रमाणपत्र (SC/ST/OBC साठी, लागू असल्यास).
प्रकल्प अहवाल (Project Report).
उपक्रम फॉर्म.
बँक खाते तपशील.
स्वत:चा प्रकल्प प्रस्ताव आणि व्यवसाय योजना.
अर्ज प्रक्रिया (Application Process)
अर्ज पूर्णपणे ऑनलाइन असतो:
अधिकृत वेबसाइटला भेट द्या: https://maha-cmegp.gov.in/
‘Online Application form for Individual’ किंवा SHG साठी योग्य पर्याय निवडा.
नोंदणी करा आणि लॉगिन करा.
अर्ज फॉर्म भरा, आवश्यक माहिती आणि कागदपत्रे अपलोड करा.
प्रकल्प अहवाल सबमिट करा.
अर्ज जिल्हा उद्योग केंद्र (DIC) किंवा KVIB कडे पाठवला जातो.
जिल्हा स्तरावर समिती पडताळणी करते.
मंजुरीनंतर बँक कर्ज मंजूर करते आणि अनुदान शासनाकडून मिळते.
अधिक माहितीसाठी: https://maha-cmegp.gov.in/
या योजनेचे फायदे (Benefits of CMEGP)
कमी व्याजदराने कर्ज मिळते.
मोठ्या प्रमाणात अनुदान (Subsidy) थेट लाभार्थीच्या खात्यात.
प्रशिक्षण आणि मार्गदर्शन मिळते.
नवीन उद्योग सुरू करून इतरांना रोजगार देण्याची संधी.
राज्य सरकारची पूर्ण हमी आणि पाठबळ.
कोणत्या क्षेत्रातील व्यवसाय करता येतात?
उत्पादन क्षेत्र: अन्न प्रक्रिया, कपडा, लाकूडकाम, प्लास्टिक उत्पादने इ.
सेवा क्षेत्र: दुकाने, हॉटेल, पर्यटन, दुरुस्ती सेवा, कृषी पूरक व्यवसाय इ.
कृषी आधारित आणि ग्रामीण उद्योगांना प्राधान्य.
यशस्वी उद्योजकांसाठी टिपा
प्रकल्प अहवाल मजबूत तयार करा. स्थानिक बाजारपेठेचा अभ्यास करा. बँक आणि DIC अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधा. योजनेच्या सुधारणा नियमित तपासा.
निष्कर्ष
मुख्यमंत्री रोजगार निर्मिती योजना (CMEGP) ही महाराष्ट्रातील युवकांसाठी एक सुनहरा संधी आहे. नवीन व्यवसाय सुरू करून तुम्ही स्वत:ला आणि इतरांना आत्मनिर्भर बनवू शकता. योग्य माहिती घेऊन आणि आवश्यक कागदपत्रे पूर्ण करून त्वरित अर्ज करा. अधिकृत पोर्टल https://maha-cmegp.gov.in/ वर जा आणि तुमच्या स्वप्नांना आकार द्या. ही योजना तुमच्या उद्योजकत्वाला चालना देईल आणि महाराष्ट्राच्या विकासात योगदान देईल.
FAQ (वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न)
CMEGP योजनेसाठी अर्ज कसा करावा?
अधिकृत वेबसाइट https://maha-cmegp.gov.in/ वर ऑनलाइन अर्ज करावा. फॉर्म भरा आणि कागदपत्रे अपलोड करा.
योजनेअंतर्गत किती अनुदान मिळते?
ग्रामीण भागात ३५% पर्यंत आणि शहरी भागात २५% पर्यंत अनुदान मिळते. विशेष वर्गासाठी अधिक सवलत.
कर्जाची कमाल मर्यादा किती आहे?
उत्पादन क्षेत्रासाठी ५० लाख आणि सेवा क्षेत्रासाठी २० लाखांपर्यंत (सुधारणांनुसार).
वयाची मर्यादा काय आहे?
१८ ते ४५ वर्षे. विशेष वर्गासाठी ५० वर्षांपर्यंत सवलत.
शैक्षणिक पात्रता आवश्यक आहे का?
१० लाखांपेक्षा जास्त प्रकल्पांसाठी ७वी किंवा १०वी उत्तीर्ण आवश्यक.
एक कुटुंबात किती जण लाभ घेऊ शकतात?
फक्त एक व्यक्ती (पती-पत्नी पैकी एक).
अधिकृत माहिती कुठे मिळेल?
https://maha-cmegp.gov.in/ या वेबसाइटवर किंवा स्थानिक जिल्हा उद्योग केंद्रात संपर्क साधा.