divyang toolkit scheme 15000 rupees government grant दिव्यांग टूलकिट योजना 2026: व्यवसायासाठी मिळणार ₹15000 अनुदान, अर्ज प्रक्रिया आणि पात्रता संपूर्ण माहिती
दिव्यांग व्यक्तींना स्वावलंबी बनवण्यासाठी सरकार विविध योजना राबवत असते. अनेक वेळा दिव्यांग व्यक्तींमध्ये कौशल्य आणि काम करण्याची क्षमता असूनही आर्थिक मदतीच्या अभावामुळे ते स्वतःचा व्यवसाय सुरू करू शकत नाहीत. हीच समस्या लक्षात घेऊन सरकारने दिव्यांगांसाठी एक महत्त्वाची योजना सुरू केली आहे.
या योजनेचे नाव दिव्यांग टूलकिट योजना आहे. या योजनेअंतर्गत दिव्यांग व्यक्तींना व्यवसायासाठी आवश्यक साधनसामग्री खरेदी करण्यासाठी ₹15000 पर्यंत आर्थिक सहाय्य दिले जाणार आहे.
या लेखात आपण या योजनेची संपूर्ण माहिती पाहणार आहोत जसे की
- योजना काय आहे
- कोण पात्र आहे
- अर्ज कसा करायचा
- कोणती कागदपत्रे लागतील
- अनुदान कसे मिळेल
दिव्यांग टूलकिट योजना काय आहे?
दिव्यांग व्यक्तींना स्वयंरोजगारासाठी प्रोत्साहन देण्यासाठी सरकारने ही योजना सुरू केली आहे. 28 फेब्रुवारी 2026 रोजी या योजनेबाबत शासन निर्णय (GR) जारी करण्यात आला आहे.
अनेक दिव्यांग व्यक्तींनी आयटीआय, एमएससीव्हीटी, पीएमकेव्हीवाय, एनएसडीसी, एनयूएलएम यांसारख्या प्रशिक्षण संस्थांमधून कौशल्य प्रशिक्षण घेतलेले असते. परंतु प्रशिक्षण असूनही अनेकांना नोकरी मिळत नाही.
अशा परिस्थितीत दिव्यांग व्यक्तींना स्वतःचा व्यवसाय सुरू करता यावा यासाठी सरकारकडून आर्थिक मदत देण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.
योजनेचा मुख्य उद्देश
या योजनेचा मुख्य उद्देश म्हणजे दिव्यांग व्यक्तींना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम बनवणे आणि त्यांना स्वावलंबी करणे.
या योजनेद्वारे सरकार खालील उद्दिष्टे साध्य करू इच्छिते
- प्रशिक्षित दिव्यांग व्यक्तींना स्वयंरोजगारासाठी प्रोत्साहन देणे
- व्यवसायासाठी लागणारी साधनसामग्री खरेदी करण्यासाठी आर्थिक मदत देणे
- स्थानिक स्तरावर लघुउद्योग आणि सेवा व्यवसाय वाढवणे
- दिव्यांग व्यक्तींच्या कुटुंबाची आर्थिक स्थिती सुधारण्यास मदत करणे
दिव्यांग टूलकिट योजनेअंतर्गत किती अनुदान मिळते?
या योजनेअंतर्गत पात्र दिव्यांग व्यक्तींना ₹15000 पर्यंत आर्थिक सहाय्य दिले जाते.
हे अनुदान व्यवसायासाठी लागणारी साधनसामग्री किंवा टूलकिट खरेदी करण्यासाठी वापरता येते.
उदाहरणार्थ
- शिवणकाम मशीन
- इलेक्ट्रिक रिपेअरिंग टूल्स
- मोबाइल रिपेअरिंग साधने
- वेल्डिंग साधने
- ब्यूटी पार्लर साहित्य
- लघुउद्योगासाठी आवश्यक उपकरणे
जर व्यवसायासाठी लागणाऱ्या साधनांची किंमत 15000 रुपयांपेक्षा जास्त असेल तर उर्वरित रक्कम लाभार्थ्याला स्वतः भरावी लागेल.
दिव्यांग टूलकिट योजनेची पात्रता
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी काही महत्त्वाच्या अटी ठेवण्यात आल्या आहेत.
1 वयाची अट
अर्जदाराचे वय किमान 18 वर्षे पूर्ण असणे आवश्यक आहे.
2 दिव्यांग प्रमाणपत्र
अर्जदाराकडे UDID (Unique Disability ID) दिव्यांग प्रमाणपत्र असणे आवश्यक आहे.
3 प्रशिक्षण प्रमाणपत्र
अर्जदाराने खालील संस्थांमधून कौशल्य प्रशिक्षण घेतलेले असणे आवश्यक आहे
- शासकीय प्रशिक्षण संस्था
- शासनमान्य प्रशिक्षण संस्था
- दिव्यांग कौशल्य व उद्योजकता विकास केंद्र
4 व्यवसायाशी संबंधित प्रशिक्षण
अर्जदाराने ज्या व्यवसायासाठी अर्ज केला आहे त्या व्यवसायाचे प्रशिक्षण घेतलेले असणे आवश्यक आहे.
5 महिलांना प्राधान्य
या योजनेमध्ये दिव्यांग महिलांना प्राधान्य दिले जाते.
अर्जासाठी आवश्यक कागदपत्रे
दिव्यांग टूलकिट योजनेसाठी अर्ज करताना खालील कागदपत्रे आवश्यक असतात
- विहित नमुन्यातील अर्ज फॉर्म
- UDID दिव्यांग प्रमाणपत्र
- आधार कार्ड
- प्रशिक्षण प्रमाणपत्र
- अधिवास प्रमाणपत्र
- व्यवसायासाठी आवश्यक टूलकिटची यादी
- आधारशी जोडलेले बँक पासबुक
ही सर्व कागदपत्रे अर्जासोबत जोडणे आवश्यक आहे.
दिव्यांग टूलकिट योजना अर्ज प्रक्रिया
या योजनेसाठी अर्ज प्रक्रिया ऑफलाईन पद्धतीने केली जाते.
अर्ज करण्यासाठी खालील स्टेप्स फॉलो करा
स्टेप 1
सर्वप्रथम योजनेचा अर्ज फॉर्म डाउनलोड करून त्याची प्रिंट काढा.
स्टेप 2
अर्जामध्ये खालील माहिती भरा
- नाव
- पत्ता
- जन्मतारीख
- शिक्षण
- दिव्यांगत्वाची टक्केवारी
- प्रशिक्षणाची माहिती
- सुरू करायच्या व्यवसायाची माहिती
स्टेप 3
अर्जासोबत सर्व आवश्यक कागदपत्रे जोडा.
स्टेप 4
संपूर्ण अर्ज जिल्हा दिव्यांग सक्षमीकरण अधिकारी कार्यालय, दिव्यांग कल्याण विभाग येथे जमा करा.
स्टेप 5
अर्ज जमा केल्यानंतर तुम्हाला पावती दिली जाईल.
खराब सिबिल स्कोअर असूनही ₹1 लाखांपर्यंत कर्ज! 2026 मध्ये Low CIBIL Score असणाऱ्यांसाठी मोठी संधी
अनुदान मिळण्याची प्रक्रिया
अर्ज जमा झाल्यानंतर संबंधित कार्यालयाकडून अर्जांची तपासणी केली जाते.
यानंतर पात्र लाभार्थ्यांची यादी तयार केली जाते.
- साधारणपणे एक महिन्यात निवड प्रक्रिया पूर्ण होते
- त्यानंतर तीन महिन्यांच्या आत अनुदान वितरित केले जाते
अनुदान थेट लाभार्थ्याच्या बँक खात्यात जमा केले जाते.
महत्त्वाची अट
लाभार्थ्याने ज्या उद्देशासाठी आर्थिक सहाय्य घेतले आहे त्या उद्देशासाठी म्हणजेच व्यवसाय सुरू करण्यासाठी त्याचा वापर करणे आवश्यक आहे.
जर लाभार्थ्याने व्यवसाय सुरू केला नाही तर शासनाकडून दिलेली रक्कम परत वसूल केली जाऊ शकते.
निष्कर्ष
दिव्यांग टूलकिट योजना ही दिव्यांग व्यक्तींसाठी अत्यंत महत्त्वाची आणि उपयुक्त योजना आहे. या योजनेमुळे दिव्यांग व्यक्तींना स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्यासाठी आर्थिक मदत मिळते आणि ते स्वावलंबी बनू शकतात.
जर तुम्ही दिव्यांग असाल आणि एखाद्या व्यवसायाचे प्रशिक्षण घेतले असेल तर या योजनेसाठी नक्की अर्ज करा.
1 thought on “दिव्यांग टूलकिट योजना 2026: व्यवसायासाठी मिळणार ₹15000 अनुदान, अर्ज प्रक्रिया आणि पात्रता संपूर्ण माहिती”