नवीन निकषांनुसार रेशन कार्ड पडताळणी सुरू: तुमचे रेशन कार्ड रद्द होणार का? जाणून घ्या

ration card scrutiny starts under new 10 rules नवीन निकषांनुसार रेशन कार्ड पडताळणी सुरू: तुमचे रेशन कार्ड रद्द होणार का? जाणून घ्या भारतातील सार्वजनिक वितरण प्रणाली (PDS) अंतर्गत लाखो कुटुंबांना अनुदानित धान्य मिळते. मात्र, २०२५-२०२६ मध्ये सरकारने रेशन कार्ड प्रणाली अधिक पारदर्शक आणि डिजिटल करण्यासाठी मोठे बदल आणले आहेत.

National Food Security Act (NFSA) अंतर्गत e-KYC, Aadhaar seeding आणि नियमित पडताळणी अनिवार्य झाली आहे. यामुळे अनेकांना प्रश्न पडतोय – तुमचे रेशन कार्ड रद्द होणार का? ही प्रक्रिया कशी चालते? कोणत्या निकषांवर कार्ड रद्द होते? आणि काय करावे लागेल?

या लेखात आम्ही तुम्हाला स्टेप बाय स्टेप माहिती देत आहोत. हे बदल फक्त फसवणूक रोखण्यासाठी आहेत, जेणेकरून खऱ्या गरजू कुटुंबांपर्यंत लाभ पोहोचेल.

१. नवीन रेशन कार्ड पडताळणी प्रक्रिया काय आहे?

सरकारने रेशन कार्ड पडताळणी (verification) ला अधिक कठोर केले आहे. मुख्य उद्देश म्हणजे duplicate, bogus किंवा ineligible कार्ड्स काढून टाकणे.

e-KYC अनिवार्य: प्रत्येक कुटुंबातील सर्व सदस्यांना Aadhaar द्वारे biometric किंवा OTP आधारित e-KYC पूर्ण करावी लागते.

Aadhaar seeding: रेशन कार्डशी सर्व सदस्यांचा आधार लिंक करणे बंधनकारक आहे. याशिवाय लाभ मिळणे कठीण.

नियमित तपासणी: ६ महिने सातत्याने रेशन न घेतल्यास कार्ड निलंबित होऊ शकते. त्यानंतर door-to-door verification होते.

One Nation One Ration Card: देशभर कुठेही रेशन घेता येते, पण Aadhaar authentication आवश्यक.

महाराष्ट्रात RCMS पोर्टल (rcms.mahafood.gov.in) वर ही प्रक्रिया ऑनलाइन होते. २०२५ मध्ये देशभरात ८०० मिलियन लाभार्थ्यांची e-KYC सुरू आहे, ज्यात महाराष्ट्रात प्रगती चालू आहे.

२. तुमचे रेशन कार्ड रद्द होण्याची मुख्य कारणे

सरकारने Targeted Public Distribution System (Control) Order मध्ये बदल केले आहेत. यानुसार रेशन कार्ड रद्द होण्याची प्रमुख कारणे:

e-KYC किंवा Aadhaar लिंकिंग न केल्यास – कार्ड तात्पुरते निलंबित किंवा रद्द होऊ शकते.

६ महिने सातत्याने रेशन न घेतल्यास – कार्ड डी-ऍक्टिव्हेट होते, त्यानंतर ३ महिन्यांत verification करावी लागते.

अयोग्य लाभार्थी – उच्च उत्पन्न, सरकारी नोकरी, मोठी जमीन किंवा वाहन असल्यास.

मृत्यू, स्थलांतर किंवा डुप्लिकेट – नाव काढले जाते.

फसवणूक – खोटी माहिती दिल्यास.

महाराष्ट्रात आणि देशभरात लाखो कार्ड्स रद्द झाली आहेत, पण genuine लाभार्थ्यांना संरक्षण आहे – फील्ड verification न करता रद्द होत नाही.

३. रेशन कार्डसाठी आवश्यक कागदपत्रे (Documents Required)

नवीन अर्ज, दुरुस्ती किंवा पडताळणीसाठी ही कागदपत्रे लागतात:

आधार कार्ड (सर्व सदस्यांचे)

मतदार ओळखपत्र

रहिवासी पुरावा (वीजबिल, पाणीबिल किंवा घराचा दस्तऐवज)

उत्पन्न प्रमाणपत्र (जर आवश्यक असेल)

पासपोर्ट साइज फोटो

जन्म प्रमाणपत्र (मुलांसाठी)

विवाह प्रमाणपत्र (नवीन सदस्य जोडताना)

e-KYC साठी आधार OTP किंवा बायोमेट्रिक (फिंगरप्रिंट/आयरिस) आवश्यक. हे Fair Price Shop वर मोफत होते.

४. रेशन कार्ड पडताळणी कशी कराल? स्टेप बाय स्टेप प्रक्रिया

ऑनलाइन पद्धत (mahafood.gov.in किंवा nfsa.gov.in):

rcms.mahafood.gov.in वर जा.

Public Login करा (रेशन कार्ड नंबर किंवा आधार OTP ने).

e-KYC पर्याय निवडा.

आधार नंबर एंटर करा, OTP घ्या आणि verify करा.

सर्व सदस्यांची माहिती अपडेट करा.

ऑफलाइन – जवळच्या रेशन दुकानावर जा, आधार कार्ड घेऊन बायोमेट्रिक करा.

स्थिती तपासण्यासाठी nfsa.gov.in किंवा महाराष्ट्र पोर्टल वापरा.

५. महत्त्वाच्या लिंक्स (Important Links)

महाराष्ट्र रेशन कार्ड पोर्टल: https://rcms.mahafood.gov.in/

NFSA अधिकृत साइट: https://nfsa.gov.in/

महाfood मुख्य वेबसाइट: https://mahafood.gov.in/

आधार लिंकिंग स्टेटस: https://epos.mahafood.gov.in/

हे लिंक्स नियमित तपासा, कारण अपडेट्स येत राहतात.

तांत्रिक अडचणींमुळे अडकलेले अतिवृष्टीचे अनुदान अखेर वाटपास सुरुवात शेतकऱ्यांना मोठ गिफ्ट

६. फायदे आणि काळजी घ्या

हे बदल फायद्याचे आहेत – फसवणूक कमी होते, लाभ योग्य व्यक्तीपर्यंत पोहोचतो. One Nation One Ration Card मुळे प्रवासी कामगारांना सोयी.

काळजी घ्या:

त्वरित e-KYC पूर्ण करा.

कुटुंबातील बदल (जन्म/मृत्यू) अपडेट करा.

६ महिने रेशन घ्या, अन्यथा समस्या येऊ शकतात.

निष्कर्ष

नवीन निकषांनुसार रेशन कार्ड पडताळणी ही एक सकारात्मक पाऊल आहे. यामुळे प्रणाली अधिक मजबूत आणि विश्वासार्ह होईल. जर तुम्ही Aadhaar लिंक केले आणि नियमित रेशन घेत असाल, तर तुमचे कार्ड सुरक्षित आहे. अन्यथा त्वरित कारवाई करा. गरजू कुटुंबांना लाभ मिळावा, हाच उद्देश आहे. अधिक माहितीसाठी वरील लिंक्स भेट द्या किंवा हेल्पलाइन 1800-22-4950 वर संपर्क साधा.

७. FAQ (वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न)

१. रेशन कार्ड e-KYC पूर्ण न केल्यास काय होते?

e-KYC न केल्यास कार्ड निलंबित किंवा रद्द होऊ शकते. ३१ मार्च २०२५ नंतर अनेक ठिकाणी ही मुदत संपली, पण genuine लाभार्थ्यांना संधी मिळते.

२. Aadhaar लिंकिंग अनिवार्य आहे का?

होय, २०२६ मध्ये सर्व सदस्यांसाठी अनिवार्य. याशिवाय रेशन मिळणे कठीण.

३. ६ महिने रेशन न घेतल्यास कार्ड रद्द होते का?

होय, कार्ड डी-ऍक्टिव्हेट होते. त्यानंतर verification करावी लागते.

४. नवीन रेशन कार्डसाठी कोणती कागदपत्रे लागतात?

आधार, रहिवासी पुरावा, उत्पन्न प्रमाणपत्र इ.

५. One Nation One Ration Card म्हणजे काय?

देशभर कुठेही आधार authentication ने रेशन घेता येते.

६. महाराष्ट्रात रेशन कार्ड स्थिती कशी तपासावी?

rcms.mahafood.gov.in वर जा आणि रेशन कार्ड नंबर एंटर करा.

७. रेशन कार्ड रद्द झाल्यास काय करावे?

जवळच्या पुरवठा कार्यालयात अर्ज करा, verification करून नवीन कार्ड मिळवा.

ही माहिती अधिकृत सरकारी स्रोतांवर आधारित आहे. बदल होऊ शकतात, त्यामुळे नेहमी ऑफिशियल पोर्टल तपासा.